ဖာပြန္ခ႐ိုင္တြင္ ကူးစက္ျမန္ တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ အတြက္ ကာကြယ္ ကုသမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနစဥ္ (တီရွပ္အျဖဴ ၀တ္ဆင္ထားသူမွာ ေစာညြန္႔၀င္း ျဖစ္သည္။)
၂၀၀၉ ခုႏွစ္အတြက္ ပဒိုမန္းရွာ လူငယ္ ေခါင္းေဆာင္ဆုကို ကရင္ ျပည္နယ္ ဖာပြန္ခ႐ိုင္တြင္ ေဒသခံ မ်ား၏ က်န္းမာေရးကို ကူညီ ေစာင့္ ေရွာက္ေနသည့္ က်န္းမာေရး လုပ္ သား ေစာညြန္႔ဝင္းကို ဖန္းေဖာင္ေဒး ရွင္းက ခ်ီးျမႇင့္ လိုက္သည္။
ကရင္ အမ်ဳိးသား အစည္းအ႐ံုး KNU ၏ အေထြေထြ အတြင္းေရးမႉး ျဖစ္ခဲ့သူ ပဒိုမန္းရွာလားဖန္း (ကြယ္ လြန္) ကို ဂုဏ္ျပဳသည့္ အေနျဖင့္ ကရင္ လူထုအေရး စြမ္းစြမ္းတမံ ေဆာင္ရြက္ေနသည့္ လူငယ္မ်ားကို ဒုတိယေျမာက္ ခ်ီးျမႇင့္ေသာ ထိုဆုကို ၃၂ ႏွစ္အရြယ္ ေစာညြန္႔ဝင္း ရရွိျခင္း ျဖစ္သည္။
“ဆုေပးဖို႔ေရြးတဲ့အခါ အဆိုတင္သြင္းထားတဲ့လူ ၇ ေယာက္လံုးက သူ႔နယ္ပယ္ေတြမွာ ေတာ္ေနၾကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး ခက္ခက္ခဲခဲ ေရြးခဲ့ရတယ္။ ကိုေစာညြန္႔ဝင္းက တကယ္ႀကိဳးစားတယ္၊ လူထုအက်ဳိးအတြက္ လုပ္တယ္။ လူငယ္ေတြရဲ႕ စံျပျဖစ္တယ္။ လူငယ္ေတြ အတုသူသင့္တဲ့သူျဖစ္လို႔ ေရြးခ်ယ္ေရး အဖြဲ႔ဝင္ေတြက ေရြးလုိက္ၾကတာ” ဟု ဖန္းေဖာင္ေဒးရွင္း ဒါ႐ိုက္တာျဖစ္ေသာ ပဒိုမန္းရွာ၏ သမီးျဖစ္သူ ဇိုယာဖန္းက မဇၥ်ိမကို ေျပာသည္။
ယခုဆုကို ေစာညြန္႔ဝင္းကို ခ်ီးျမႇင့္ေၾကာင္း KNU က်င္းပသည့္ ၆၁ ႏွစ္ေျမာက္ ကရင့္အမ်ဳိးသား ေတာ္လွန္ေရးေန႔ အခမ္းအနားတြင္ ထုတ္ေဖာ္ ေၾကညာခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။
ပဒိုမန္းရွာသည္ လူငယ္မ်ားကို အားေပးကူညီေလ့ရွိၿပီး အမ်ဳိးသားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေစခ်င္သူ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဖခင္၏ ဆႏၵမ်ား ဆက္လက္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္လိုသျဖင့္ ယခုကဲ့သို႔ ေဖာင္ေဒးရွင္း တည္ေထာင္၍ အမ်ဳိးသားေရးအလုပ္ လုပ္ကိုင္သည့္ ကရင္လူငယ္မ်ားကို ယခုဆုႏွင့္အတူ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၂၀၀၀ ခ်ီးျမႇင့္ေၾကာင္း သမီးျဖစ္သူ ဇိုယာဖန္းက ေျပာသည္။
ေစာညြန္႔ဝင္းအတြက္ ဖန္းေဖာင္ေဒးရွင္းသို႔ ကရင္သတင္းစဥ္မွ အယ္ဒီတာ မနန္းေဖာေဂးက အဆိုျပဳလႊာ တင္သြင္းေပးခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။
နန္းေဖာေဂးက “ေစာညြန္႔ဝင္းက အသက္ ၁၂ ႏွစ္အရြယ္ေလာက္ကတည္းက လူမႈေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ လုပ္ကိုင္လာတာ။ ဖာပြန္နဲ႔ အရမ္းေဝးတဲ့ ေနရာမွာ ေဆးခန္းေလးေဆာက္ၿပီး ေဒသခံေတြကို ေစတနာ့ ဝန္ထမ္းအျဖစ္ ကူညီေပးေနတာ။ ပညာေရး နယ္ပယ္ေတြမွာ လစာနည္းနည္း ဒါမွမဟုတ္ မရဘဲနဲ႔ လုပ္ေနတဲ့ လူငယ္ေတြလည္း ရွိပါတယ္။ သူက ေဝးလံေခါင္သီတဲ့ ေနရာေတြမွာ လူထုအက်ဳိးကို တကယ္ လုပ္ေနတာေၾကာင့္ အဆိုတင္သြင္းေပးျဖစ္သြားတာ” ဟု ေျပာသည္။
ေစာညြန္႔ဝင္းသည္ KNU ထိန္းခ်ဳပ္နယ္ေျမတခုျဖစ္သည့္ ကရင္ျပည္နယ္ ဖာပြန္ခ႐ိုင္တြင္ KNU ၏ က်န္းမာေရး လုပ္သားအျဖစ္ လြန္ခဲ့သည့္ ၉ ႏွစ္ခန္႔ကတည္းက လုပ္ကိုင္လာခဲ့သူျဖစ္ေၾကာင္း ဖာပြန္ခ႐ိုင္မွ နယ္လွည့္ေက်ာပိုးအိတ္ က်န္းမာေရး လုပ္သားအဖြဲ႔မွ ေဒသတာဝန္ခံ ေစာဝင္းေက်ာ္က ေျပာဆိုသည္။
“ေစာညြန္႔ဝင္းရဲ႕ ေဆးခန္း (တာအိုဒဲ့) က ေဒသခံ ၂၀၀၀ ကို အေျခခံ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးေနတယ္။ သူက လူနာေတြအပၚမွာ တကယ္ ေစတနာထားၿပီး လုပ္ေပးတယ္။ သူက ေျပာတယ္၊ အိမ္ေထာင္ေရး၊ အခ်စ္ေရးေတြထက္ လူထုေတြအတြက္ လုပ္စရာ အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္တဲ့” ဟု သူက ဆိုသည္။
တာအိုဒဲ့ ေဆးခန္းသည္ ဖာပြန္ၿမိဳ႕မွ ကုန္းေၾကာင္း ေရေၾကာင္းခရီးျဖင့္ သြားေရာက္လွ်င္ ၂ ရက္ခရီး ၾကာျမင့္ၿပီး လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး ခက္ခဲေသာ ေနရာျဖစ္သည္္။
ထိုေနရာေဒသတြင္ ေနထုိင္သူမ်ားသည္ ေတာင္ယာ လုပ္ငန္းျဖင့္ အသက္ ေမြးဝမ္းေၾကာင္း ျပဳၾကၿပီး ၎တို႔၏ ဝင္ေငြမွာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ခံယူရန္ မျပည့္္စံုေၾကာင္း သိရသည္။
“ဒီေဒသမွာ က်န္းမာေရးမေကာင္းဘူးဆိုရင္ ဖာပြန္ၿမိဳ႕ေပၚကိုပဲ သြားျပရတယ္။ သြားျပရင္လည္း ၿမိဳ႕ေပၚမွာ ေနစရိတ္၊ စားစရိတ္ေတြ၊ ေဆး႐ံုစရိတ္ေတြကို မတတ္ႏိုင္ၾကဘူး။ ေနမေကာင္းလို႔ သြားျပရင္ တေန႔ကို အနည္းဆံုး ၆၀၀၀ ေလာက္ ကုန္တယ္လို႔ ေျပာတယ္။ ဒီေတာ့ ေဒသခံေတြက က်ေနာ္တို႔လို ေဒသခံ က်န္းမာေရး လုပ္သားေတြကိုပဲ အားကိုးရတယ္” ဟု ေစာဝင္းေက်ာ္က ေျပာသည္။
သူက ဆက္ၿပီး ”တရြာနဲ႔တရြာ သြားမယ္ဆိုရင္ တေတာင္တက္၊ တေတာင္ဆင္း သြားရတာ ရွိသလို၊ ဗမာစစ္တပ္ေတြနားကလည္း သြားရတာမ်ဳိး ရွိတယ္။ အဲဒီအခါ အႏၲရာယ္ အရမ္းမ်ားတဲ့အတြက္ မလိုအပ္ဘဲ အခ်ိန္ေတြ ကုန္သြားတယ္။ က်ေနာ္တို႔က အေျခခံ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈပဲ ေပးႏိုင္တယ္။ အဆင့္မီတဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္မေပးႏိုင္ဘူးေလ။ ကေလးမေမြးႏိုင္တဲ့ မိခင္ေတြဆိုရင္ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ မရလို႔ ေသသြားတာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္” ေျပာသည္။
၂၀၀၈ ခုႏွစ္အတြက္ ပဒိုမန္းရွာ လူငယ္ေခါင္းေဆာင္ဆုကို ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ပထမဆံုးအႀကိမ္အျဖစ္ ကရင္ျပည္နယ္ ေညာင္ေလးပင္ခ႐ိုင္မွ လူမႈေရးလုပ္ငန္းမ်ား ကူညီေဆာင္ရြက္သူ ေနာ္ေဖာကဘလာထူးကို ခ်ီးျမႇင့္ခဲ့သည္။
လြန္ခဲ့သည့္ ၃ ႏွစ္ခန္႔က ထိုင္းနုိင္ငံ မဲေဆာက္ၿမိဳ႕ ေနအိမ္တြင္ လုပ္ႀကံ သတ္ျဖတ္ခံရသည့္ ပဒိုမန္းရွာလားဖန္းကို ဂုဏ္ျပဳေသာအားျဖင့္ က်န္ရစ္သူ သားသမီး ၄ ဦးက ဖန္းေဖာင္းေဒးရွင္းကို တည္ေထာင္၍ ထူးခြ်န္ထက္ျမက္ၿပီး အမ်ဳိးသားေရးအတြက္ အစဥ္တစိုက္ လုပ္ကိုင္ေသာ ကရင္ လူငယ္မ်ားကို ဆုအျဖစ္ ေပးအပ္ခ်ီးျမႇင့္လာျခင္း ျဖစ္သည္။
“အေဖက သေဘာေကာင္းတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္တဲ့အတြက္လည္း အလုပ္လုပ္တဲ့ေနရာမွာ ျပတ္သားတယ္။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္လည္း ခိုင္မာတယ္။ လူငယ္ေတြကို အားေပးတယ္။ မိသားစုအေပၚမွာလည္း ေကာင္းတယ္။ တိုင္းျပည္နဲ႔ လူမ်ဳိးကိုလည္း အရမ္းခ်စ္တဲ့သူ ျဖစ္တယ္။ အေဖေျပာတဲ့အထဲမွာ က်မ မေမ့ႏိုင္တာက လြတ္လပ္ေရးကို ကိုယ္ကိုယ္တုိင္ ၾကိဳးစားတိုက္ယူမွ ရမွာ၊ ထိုင္ေနလို႔ လြတ္လပ္ေရးက ေရွ႕ကို ေရာက္လာမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ လံုးဝ အမွတ္ရေနတယ္” ဟု နမ့္ဇိုယာဖန္းက ေျပာသည္။
မဇၥ်ိမ ၀ဘ္ဆိုက္မွ ရယူေဖာ္ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
မ့ဿ္အဲဢ္ဒိးပွ႔ၯ ဆဲးက်ိး ပွၯသ့ဢ္တဖဢ္အံၯတက့ဿ္
အလည္ေရာက္သူမ်ားရဲ႕ ေျပာစကား